ÇOCUK EĞİTİMİ / Çocuklarımızla Tatili Fırsata Çevirmek

ÇOCUK EĞİTİMİ

Çocuklarımızla Tatili Fırsata Çevirmek

Gülistan Araştırma

Yaz ayları gelince akla tatil gelir. Tatil birçoğumuz için özlemle beklenen zaman dilimi. Ebeveynler için ise çocuklarıyla zaman geçirme fırsatı. Yıl boyunca işyerinde yorulup eve yorgun argın gelen babalar ve hatta ev dışında da çalışan anneler için yılın bir veya birkaç haftasını kapsayan tatiller belki de hayatımızın en özel, en güzel anları.

Yıllar su gibi akıp geçerken bizi en çok etkileyen anılar hep tatil anılarıdır. Yıllar sonra çocuklarımızla paylaştığımız o özel anlar hem fotoğraf albümlerinde hem de hafızamızda silinmez izler bırakacaktır. Belki de çocuklarımız büyüyüp evden ayrıldığı zaman en çok bu fırsatları neden daha fazla değerlendiremediğimizi düşünerek pişmanlık çekeceğiz.

Tatillerin çocukların hayatında ise çok daha büyük bir önemi var hiç şüphesiz. Okullar tatile girince sevinmeyen çocuk düşünülemez. Çalışan anne babalara nazaran çocukların daha uzun bir tatil dönemleri vardır. Her yıl, öğrenim döneminin arasında iki haftalık bir yarıyıl tatilleri olduğu gibi, yaz aylarının da neredeyse tamamını tatilde geçiriyorlar.

Bu aylar bazı ebeveynler için çocuklarla adeta savaşa girişildiği bir zamana dönüşüyor. Özellikle tatili şuurlu bir şekilde değerlendirme anlayışına sahip olmayan ebeveynler uzun yaz günlerini çocuklarla nasıl geçireceklerini bilmiyorlar.

Birçok aile için tatil hiçbir şey yapmamak demek. Sabah geç kalkıp gün boyu rastgele bir şekilde zaman tüketen aile fertleri için tatil neredeyse can sıkıntısı manasına geliyor.

Günün çoğunda televizyonun açık olması, çocuk kanallarındaki gürültülü çizgi filmlerin çocukları adeta hipnotize etmesi aileleri huzursuz ediyor. Eğer etmiyorsa da etmeli.

İnternete bağlanan cihazlar ise onlardan daha tehlikeli. Günün çoğunu bunların karşısında geçirmek ne dinlendirici bir tatil manasına geliyor ne de çocuğumuzu herhangi bir alanda geliştiriyor. Geliştirmek bir yana belki de çocuğumuz hiç tahmin etmediğimiz tehlikelere maruz kalabiliyor.

Bazı aileler ise okullar tatile girer girmez yazlığa veya bir tatil yöresine gitmek için hazırlığa başlıyorlar. İmkânı olanlar için tabiatla iç içe tatil yapmak güzel bir fırsat elbette. Ama tercihlerimizde dini ölçülere ve ahlaki hassasiyetlerimize dikkat etmezsek hem bizim için hem de çocuklarımız için tehlike sinyalleri çalıyor.

Tatil demek dînî hassasiyetlerin rafa kaldırıldığı bir dönem demek değil. Müslümanlar olarak tatilde de dinimizin kurallarına uymamız gerektiğini yaşayarak çocuklarımıza öğretmemiz gerekiyor.

Çocuğunuzu Tanıyın

Çocukluk yılları insanın şahsiyetinin temelinin atıldığı çok önemli bir dönemdir. Bu dönemde hayatı boyunca kullanacağı bilgi ve becerileri edinir, ahlakı kazanır. Bizler bir gün bu dünyadan ayrıldığımız zaman arkamızda evlatlarımızı bırakacağız. Onların işledikleri iyiliklerden bize sevap yazılırken kötülüklerden de günah yazılabilecek. Bizim eğitimimiz sayesinde yaptıkları iyiliklerden bize sevap gelirken bizim eğitim hatalarımız sebebiyle yaptıkları kötülüklerden de bize günah gelecek. Bu sebeple çocuklarımızı güzel yetiştirmemiz bizim için çok önemli.

Anne babalar olarak hayatımızı çocuklarımızın iyi yetişmesine adıyoruz. Onların her yönden gelişmesini, iyi özellikler kazanmasını istiyoruz. Bunun için en iyi okullara göndermeye ve iyi bir sosyal çevre oluşturmaya çalışıyoruz.

Okul eğitimi hiç şüphesiz önemli, ama çocuğun kişiliğinde çok daha önemli olan birçok husus var ki onlar daha çok ailede kazanılıyor. Sonuçta çocuklar okulda edindiklerini de ancak ailede aldıkları değerlere göre kullanıp hayata geçiriyorlar. Bu sebeple ailenin bütün fertlerinin tam zamanlı olarak bir araya geldiği tatil dönemleri ebeveynlerinin çocuklarına kendi istedikleri özellikleri aktarmaları için önemli bir fırsat sağlıyor. Peki anne babalar olarak bunun ne kadar farkındayız? Bu fırsatı ne kadar değerlendiriyoruz?

Araştırmalar, çocukluk yıllarında şahsiyet gelişiminin çok önemli olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çocukların hayat boyunca devam ettirdikleri alışkanlıklarında aileleriyle birlikte yaparak edindiği alışkanlıkların önemini ortaya koymaktadır.

Çocuğumuzu iyi yetiştirmemiz, güzel yönde yönlendirebilmemiz için de onu tanımamız çok faydalıdır. Her insanın kalbine giden bir yol vardır. Atalarımız bunu, “Damara göre şerbet vermek,” diye ifade etmişlerdir. Herkesin huyuna, mizaç özelliklerine, ilgileri, yetenekleri, kendine mahsus özelliklerine göre davranmak verilen eğitimin kabulüne yardımcı olur.

Çocukları tanımak birçok açıdan önemlidir. Çocukların kendine mahsus özelliklerinin bilinmesi, yardıma ihtiyaç duydukları alanların ve güçlü yönlerinin tespit edilmesini sağlar. Her çocuğun güçlü yanları ve zayıf olduğu yönler vardır. Çocukların kişiliğine uygun davranışlar ve ona uygun eğitim programlarının oluşturulması için bu yönleri bilmek iyi olacaktır.

Çocuklarımızı tanımak, onların özelliklerini dürüstçe ve tarafsız bir şekilde değerlendirmek; ona eğitim verirken doğru karar vermeyi sağlayacaktır.

Çocuklarını tanıyan bir aile onların ne yaptıkları kadar, nasıl ve neden yaptıklarını da bilen, çocuğunu anlayan bir ailedir. Çocuklarıyla iletişimi açık olan, onlarla duygu ve düşünceleri hakkında konuşan bir ailedir.

Bu sebeple anne babalar çocuklarını tanımak için hiçbir fırsatı kaçırmamalıdır. Bilhassa yaz tatili çocuklarımızı daha iyi tanımak için önemli bir fırsattır. Okulda eğitime ara verildiği bu dönem, farklı bir eğitim için fırsat anlamına geliyor aslında.

Çocuğunuzla Oyun Oynayın

Tatilde çocuklarınızla yapacağınız aktiviteler, onları tanımak için size fırsatlar sunar. Bunun için illa tatile gitmek, çok farklı şeyler yapmak şart değildir. Çocuğunuza zaman ayırıp birlikte oyun oynamak bile onu tanımanız için faydalıdır.

Oyun oynamak özellikle okul öncesi ve ilkokul çağı çocukların en büyük ihtiyacını oluşturur. Oyun çocuğun hayatında önemli bir yere sahiptir. Çocuklar oyun sayesinde iletişim kurar, kendini ifade etme becerisi gelişir. Sorun çözmeyi öğrenir. Onunla oyun oynadığınız zaman onu tanımış ve gelişimini takip etmiş olursunuz. Bu sebeple oyunu boşa zaman geçirme aracı olarak görmeyin. Çocuğunuzu daha iyi tanımak ve onunla ilişkinizi güçlendirmek için bir fırsat olarak kullanın.

Çocuklar kurallı oyunlarla hayatı tanır ve kurallara uygun olarak hareket etmeyi ve tecrübe kazanmayı öğrenir. Kuralsız, serbest tarzda oyunlarla da kendini keşfeder, iç dünyasını ifade eder. Evcilik, öğretmencilik, doktorculuk gibi sembolik oyunlar çocukların büyüklerini taklit ederek hayatı öğrenmesini destekler.

Oyunlar çocukların sosyal becerilerini geliştirir. Çocuğunuzla zaman zaman oyun oynayabilirsiniz ama siz yine onun ebeveynisiniz, arkadaşı değilsiniz. Onun kendi akranlarıyla sosyalleşmeye ihtiyacı olduğunu unutmayın.

Çocuğunuz arkadaşlarıyla oyun oynarken uzaktan izleyin ve gerekmedikçe müdahale etmeyin. Ancak aşırı zorbalığa ve eziyete maruz kalırsa o zaman hararete kapılmadan sakince ara buluculuk yapın. Çözüm bulma yöntemlerini öğretin.

Çocuğunuz kendi kendine zaman geçirmeyi seviyorsa bu da onun bir özelliği olabilir. Bazı mizaçlar kendi projesi üzerinde yalnız çalışmayı sever. Mesela sanat özelliği olan kişiler genellikle yalnız çalışırlar. Kendi başına resim yapmak, lego veya ahşap bloklarla çeşitli şeyler yapmak gibi faaliyetleri seviyorsa bu faaliyetler çocuğunuzun el-göz koordinasyonunu güçlendirir ve ince motor becerilerinin gelişmesini destekler. Yaptığı şeyleri bitirince size göstermek isteyebilir. Ona ilgi göstermek, yaptığı şey üzerinde konuşmak ilişkinizi güçlendirir.

Oyun ve faaliyetler çocuğun dikkatini yoğunlaştırmasına ve becerilerini artırmasına fırsat sağlar. Bu sayede çocuğun dikkat süresi uzar ve bunun ilerleyen hayatında da özellikle okul başarısı üzerinde ciddi faydaları olur.

Kurslar ve Kamplar

Yaz tatili, dini bilgileri edinmek ve ilerletmek için çok değerli bir fırsattır. Elbette dini bilgiler için birkaç haftadan ibaret bir yaz kursu yeterli değildir. Ancak küçük çocuklar için dini bilgilerin temelini atmak ve daha büyükler için de öğrendiklerini hatırlamak ve ilerletmek için bir fırsat olabilir.

Çocuklarımızı vakıf ve derneklerin tertiplediği kamplara göndermekle birçok ihtiyacını bir arada gidermesini sağlayabilirsiniz. Bu kamplarda hem dini bilgi ve tecrübeler edinirken hem arkadaşlarıyla oyun oynama ve faaliyet yapma fırsatı bulabilir. Memleketimizdeki cami ve kurslarda da böyle fırsatlar oluşturulabilir.

Tatil planınızı yaparken çocuklarınızla görüş alışverişi yapabilirsiniz. Böylece onun ilgi ve tercihlerini öğrenmiş olursunuz. Bu arada siz de ona güzel fikir verebilirsiniz.

Tatili sadece tüketim ve eğlence zamanı olarak değil, kültür gezileri için de fırsat olarak değerlendirebilirsiniz. Tarihi mekanları, cami, türbe gibi yerleri ziyaret etmek, çocuklarımıza bu şahsiyetleri tanıtmak ve sevdirmek için güzel bir fırsattır.

Kitap Alın, Kütüphaneye Gidin

Kitap okumak sadece okul bitirmek için bir mecburiyet değildir. Kitap okumak hayatımızın bir parçası olmalı. Tatili sevdiğiniz, ilgi duyduğunuz alanlarda kitaplar okumak için bir fırsat olarak görün ve bu konuda çocuğunuza örnek olun. Ailecek bir araya gelin ve okuduğunuz kitaplardan bahsedin.

Elbette internet de bilgi edinmek için faydalı bir araçtır. Çocuğunuza interneti kullanma konusunda da güzel örnek olun ve yönlendirmeler yapın. Mesela bir tarihi mekanı ziyaret etmeden önce o yerle ilgili bilgi veren sayfaları ve belgesel videoları açın. Ailecek bilgi veren videolar, belgeseller izleyin. Çocuğunuz ilgi duydukça konuyla ilgili kitaplar alın.

Kitap almaya büyük bir bütçe ayırmak gerekmez. Bazı kitapları kütüphanelerden ödünç alıp okumak daha uygun olabilir. Bunun yanında her evde bulunması gereken başvuru kaynakları da vardır. Bunlar hayatımız boyunca bize lazım olacak temel bilgileri veren kitaplardır. Dini kitaplar gibi…

Okul çağındaki çocuk ve ergenler için sınavlara hazırlık gibi dönemlerde tamamen derslerden kopmak uygun olmayacaktır. Yaz döneminde öğrendiklerini unutmamak ve öğrendiklerini geliştirmek için günlük bir-iki saatlik bir ödev zamanı olabilir. Ancak tatilin ilk gününden ödev yüklemeyin. Öncelikle bir hafta kadar dinlenip rahatlamasına müsaade edin. Daha sonra gün içinde en uygun bir zamanda kendisine bir ders çalışma programı yapması için teşvik edin.

Çalışmak da Dinlendirir

Tatil zamanı mutlaka boş durmakla veya eğlenmekle geçirilir diye bir kural yok. Ailevi duruma göre çalışmak da tatili değerlendirmek için faydalı olabilir. Mesela çalışmanın sağlayacağı ekonomik destek size ve çocuğunuza daha faydalı olabilir. Bunun yanında çocuğunuzun farklı iş ve meslekleri tanımasını sağlayabilir. Hatta bazı çocukların okulun kıymetini anlamasına yardımcı olabilir.

Eğer tatilde memleketinize, köyünüze gidiyorsanız orada birlikte çalışabilirsiniz. Çocuğunuzu iş yerinize götürüp iş hayatını yakından tanımasını sağlayabilirsiniz. Bazı işlerde kendisini denemesine izin vermeniz onun kendini tanımasına yardımcı olur.