İRFAN SOHBETİ / Cennetin Ağaçları Dünyada Dikilir

İRFAN SOHBETİ
Cennetin Ağaçları Dünyada Dikilir
Seyda Feyzullah Konyevî -KS-

Allah-u Zülcelâl âyet-i kerimede şöyle buyuruyor:
“Her kim şan ve şeref, izzet istiyorsa bilsin ki, izzet bütünüyle Allah’a aittir. Güzel sözler ancak O’na yükselir. Salih ameli de güzel sözler yükseltir. Kötülükleri tuzak yapanlar var ya, onlar için çetin bir azap vardır. İşte onların tuzağı boşa çıkar.” (Fâtır; 10)
Allah-u Zülcelâl bu âyet-i kerimede bizlere, daha ahirete gitmeden önce bu dünyada yaptığımız her şeyin karşılığının orada hazırlanmaya başladığını haber veriyor. Yani insan henüz dünya hayatını yaşarken, ektiği her iyiliğin meyvesi ahirette yeşermeye başlar.
Biz şu anda burada Allah-u Zülcelâl’i anıyor, O’nun yolundan, nimetlerinden, nimetlerine karşı şükretmekten ve musibetlerine karşı sabretmekten bahsediyoruz. Bunu da yalnızca O’nun rızasını umarak yapıyoruz. İşte biz burada otururken, söylediğimiz her hak sözün, yaptığımız her salih amelin karşılığı ahirette inşa edilmektedir.
Bir mümin “Sübhânallâhi velhamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhu ekber” dediği zaman, aslında eline bir fidan alıp kendi cennet bahçesine dikmiş gibidir. Çünkü yapılan hiçbir hayır karşılıksız değildir. Her amel, ebedî âlemde bir surete bürünür.
Kimi amellerin karşılığı köşklerdir. Kiminin karşılığı nehirlerdir. Kimi ameller, altından ırmaklar akan bahçelere dönüşür; kimi ameller de bal ve süt akan cennet nehirlerine…
Nitekim Hatice bint Huveylid annemiz hakkında Cebrail (a.s), Peygamber Efendimize şöyle buyurmuştur:
“Hatice yanına geldiği zaman ona Rabbinden ve benden selâm söyle. Onu cennette inciden yapılmış bir sarayla müjdele! Orada ne gürültü vardır ne de yorgunluk.” (Buhârî, Menâkıbü’l-Ensâr, 20; Müslim, Fedâilu’s-Sahâbe, 71)
Allah Azze ve Celle, Hz. Hatice annemize böyle bir köşk hazırlamıştı. Peki bu büyük müjdeye vesile olan neydi? O, bütün malını, mülkünü ve imkânlarını Allah Resûlü’ne feda etmişti. İman davası uğruna elindeki her şeyi ortaya koymuş, sadakatini yalnız diliyle değil, hayatıyla ispat etmişti.
Risalet gelmeden önce de Resûlullah’a bağlılığı, güveni ve vefası eşsizdi. O, vefa ehliydi. Sadıka idi. Saliha idi. Resûlullah’a gönülden bağlı bir hanımefendiydi. Allah-u Zülcelâl de bu sadakatin karşılığını, daha dünyadayken ona cennet saraylarıyla müjdeleyerek göstermişti.
Rabbimiz hepimizi cennetine layık kullarından eylesin. Bizi, daha dünyadayken cennetini hazırlayan bahtiyar kullardan kılsın.
İmam-ı Rabbânî kuddise sırruh Hazretleri buyuruyor ki:
“Cennetteki her şey, dünyadaki ibadetlerin ve iyiliklerin meyveleridir.”
İnsan yaptığı her ameli bir ağaç gibi düşünmelidir. O ağacın meyvelerinden kimi köşke dönüşür, kimi nehre, kimi gölgesinde huzur bulunacak cennet ağaçlarına… Kıyamet günü geldiğinde, dünyada işlenen her hayrın bir karşılığı ortaya çıkar.
Her ibadet bir tohumdur. Her iyilik toprağa bırakılmış bir çekirdek gibidir. Öyle ameller vardır ki, insan farkında olmadan cennetteki köşkünün taşlarını dizer. Öyle ibadetler vardır ki, ebedî yurdunun bahçelerini şimdiden yeşertir.
Bu sebeple dünya, sadece yaşanıp geçilecek bir yer değildir. Dünya; ahiretin ekin tarlasıdır. Burada ne ekiyorsak, orada onu biçeceğiz. Burada hangi tohumu toprağa bırakıyorsak, ahirette onun gölgesinde oturacağız. Bu yüzden cennetin ağaçları aslında dünyada dikilir; cennetin köşkleri dünyada örülür; ebedî saadetin kapıları da burada açılır.
Rasûlullah Muhammed aleyhissalâtu vesselâm buyuruyor ki:
“Cennette zümrüt ve yakut gibi cevherlerden köşkler vardır. Dışları içlerinden, içleri de dışlarından görülür.”
Demek ki oradaki köşkler, bu dünyadaki gibi topraktan, taştan, betondan yapılmış değildir. Dünyanın en kıymetli cevherlerinden, insan aklının tahayyül etmekte zorlanacağı güzellikte saraylar vardır. Fakat insan çoğu zaman bilmez ki, o köşklerin temeli burada attığı iyiliklerle örülmektedir. Yaptığı her salih amel, aslında o ebedî yurdun bir taşına, bir sütununa dönüşmektedir.
Ne var ki biz şu an bunu göremiyoruz. Çünkü dünya gözümüz, yalnızca cisimleri görmeye alışmıştır. Gözlerimiz maddî olanı seçer; elle tutulup gözle görüleni fark eder. Mana ise bu dünyada henüz tecessüm etmemiştir; şekle bürünmemiştir. Bu yüzden yapılan zikirlerin, edilen duaların, sabırların ve sadakaların ahirette hangi surete dönüşeceğini burada göremeyiz.
Fakat ahirette her şey değişecek. İnsan başka bir âleme geçtiğinde, burada görünmeyen manalar da açığa çıkacak. O zaman kul hayretle görecek ki, bir gün ihlasla söylediği bir tesbih, cennette gölgesi altında dinleneceği bir ağaca dönüşmüş. Samimiyetle yaptığı bir secde, bir köşkün duvarı olmuş. Gizlice verdiği bir sadaka, içinden ırmaklar akan bir bahçeye çevrilmiş.
Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi vesellem Miraç mucizesinde Hz. İbrahim aleyhisselam ile karşılaştığında ondan ümmetine şu selâmı getirmiştir:
“Ey Muhammed! Ümmetine benden selâm söyle. Onlara bildir ki cennetin toprağı çok güzel, suyu çok tatlı, arazisi son derece geniş ve dümdüzdür. Söyle de cennete çok ağaç diksinler. Cennetin ağaçları ‘Sübhânallâhi velhamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhü vallâhu ekber’ demekten ibarettir.” (Buhârî, Bed’ü’l-Halk, 6; Müslim, Îman, 264)
Ne büyük bir müjde… Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi vesellem adeta bizlere şöyle sesleniyor: “Cennetinizi şimdiden yeşillendirin. Dilinizle zikredin, gönlünüzle şükredin ve ebedî yurdunuza ağaçlar dikin.”
Demek ki tesbih, tahmid ve tehlil yalnızca dilden dökülen kelimeler değildir; her biri cennette yeşeren bir ağacın tohumu gibidir. İnsan her zikirde, farkında olmadan kendi ebedî bahçesine bir fidan bırakmaktadır.
Allah-u Zülcelâl Kur’an-ı Kerim’de buyuruyor:
“Rabbinin makamından korkan kimselere iki cennet vardır.” (Rahman; 46)
Âlimler bu âyetin işaretlerinden birini şöyle yorumlamışlardır: Bir cennet Allah’ın lütfuyla hazır olarak verilendir; diğeri ise kulun dünyada kendi elleriyle ekip biçtiği cennettir. Yani insan burada ne hazırladıysa, orada onu bulacaktır. Eğer dünyada bol bol ağaç diktiyse, köşkler inşa ettiyse, hayırlar işlediyse; ahirette hepsi karşısına çıkacaktır.
Aziz Mahmud Hüdayi Hazretleri bunu kısa ama derin bir dörtlükte ne güzel ifade eder:
Doğru yola giden erler,
Sırât’ı bunda geçerler.
Bilmez isen bu yolu ger,
Var bir bilire sora gör.
Hulleyi bunda biçerler,
Kevser’i bunda içerler.
Cennet’i bunda açarlar,
Durma kapıyı vura gör.
Yani hak yolunun yolcuları, sıratı daha dünyadayken geçmeye başlarlar. Cennette giyecekleri elbiseleri burada biçerler. Kevser’in serinliğine burada hazırlanırlar. Cennetin kapısını da yine bu dünyada yaptıkları amellerle aralarlar.
Öyleyse insan, kendisine verilen bu ömür tarlasını boş bırakmamalıdır. Ekmek zamanında tohum saçmayan, hasat vakti geldiğinde elbette eli boş kalır. Bu dünya bir tarla ise, ibadetler de o tarlaya serpilen tohumlardır. Kim ne ekerse, kıyamet günü onu biçecektir. Eğer insan burada gaflet içinde yaşar, ekim mevsimini boş geçirirse, hasat gününde büyük bir pişmanlıkla karşılaşır. Allah muhafaza buyursun.
Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi vesellem, cennetin köşklerini şöyle tarif ediyor:
“Gurfeler, cennetin köşkleri kırmızı yakut, yeşil zebercet, zümrüt ve beyaz incidendir. Onlarda hiçbir kusur ve ayıp yoktur. Cennet ehli bunlara, sizin gökte doğu ve batıdaki parlak yıldızlara baktığınız gibi bakarlar.” (Ramuz el-Ehadis-1, s. 225/6)
İşte insanın küçücük gördüğü bir amel, Allah katında böylesine büyük karşılıklara dönüşebilir. Bir tesbih, bir secde, bir gözyaşı, bir sabır… Belki de kulun hiç önemsemediği bir iyilik, cennette sonsuz nimetlerin kapısını açacaktır.
Bir gün Harun Reşit, Behlül Hazretlerine rastlar. Behlül Dânâ, hikmet ehli, nükteli sözleriyle hakikati kalplere işleyen büyük bir zattı. Harun Reşid de onun irfanına hürmet eder, saraya girip çıkmasına müsaade ederdi.
Bir gün onu görünce sordu:
“Uzun zamandır ortalarda görünmüyorsun, nereden geliyorsun?”
Behlül Dânâ Hazretleri tebessüm ederek cevap verdi:
“Cehenneme ateş almaya gitmiştim. Kaç gündür onun için yoktum.”
Bu söz sıradan bir cevap değildi; içinde derin bir hikmet taşıyordu. Harun Reşid bunu anlayınca sordu:
“Peki, ateş getirebildin mi?”
Behlül Dânâ şöyle dedi:
“Hayır. Dediler ki cehennemde ateş yok; herkes kendi ateşini beraberinde getiriyor. Bu yüzden eli boş döndüm.”
Ne kadar sarsıcı bir hakikat… İnsan bazen zanneder ki cehennem dışarıda hazırlanmış bir azaptır. Oysa nice zaman kişi, işlediği günahlarla kendi ateşini kendi elleriyle hazırlamaktadır. Her insanın, makamına, durumuna ve imtihanına göre helâkine sebep olabilecek ayrı bir günahı vardır.
Bu söz üzerine Harun Reşid Hazretleri ağlayarak şöyle dedi:
“Ey Behlül, Allah için söyle; cehenneme kendi ateşimi götürmemek için ne yapmam gerekir?”
Behlül Dânâ, ona dönüp yüksek sesle üç kez şöyle seslendi:
“Adaletli ol, adaletli ol, adaletli ol!”
Sonra arkasını dönüp gitti.
Çünkü onun makamında en büyük imtihan adaletti. Bir hükümdarın kurtuluşu, adaletle hükmetmesine bağlıydı. Demek ki her insanın da kendi hayatında dikkat etmesi gereken bir kapı vardır. Kiminin imtihanı diliyledir, kimininki öfkesiyle, kimininki malıyla, kimininki makamıyla…
Bu yüzden insan, kendi aynasına bakmalıdır. Arkadaşlarına karşı nasıl davranıyor, ailesine karşı nasıl bir hayat yaşıyor, komşusuna, kardeşine, çevresine karşı tavrı nasıl – bunların muhasebesini yapmalıdır. Çünkü herkes ahirete kendi amelleriyle yürür. Ateşini de, nurunu da beraberinde taşır.
Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi vesellem buyuruyor:
“Cennet bahçelerine bakan köşkler gördüm. Cebrâil’e, ‘Bunlar kimin içindir?’ diye sordum. O da dedi ki: ‘Bu köşkler, kinini ve öfkesini bastıranlar, insanların kusurunu hoş görüp affedenler içindir.’”
Ne büyük müjde…
Demek ki bir mümin, öfkesini yendiği zaman sadece bir tartışmadan kaçınmış olmuyor; aslında kendi cennetinde bir köşk inşa etmiş oluyor.
Düşünün; biri sizi incitti, size karşı haksızlık yaptı ve sizin de ona karşılık vermeye gücünüz yetiyor. İşte tam o anda nefsinizi yenmeniz, gerçek kuvvetin ta kendisidir. Çünkü en büyük pehlivanlık, karşısındakini yere seren değil; öfke anında nefsini dizginleyebilen kişinindir.
Eğer o anda öfkenizi yener, kin tutmaz, meseleyi Allah’a havale eder ve hatta o kişinin ıslahı için dua ederseniz; işte siz, farkında olmadan cennette inci, yakut ve zebercetlerden bir köşk kurmuş olursunuz.
Bu köşk, insanın dünyada hiçbir servetle elde edemeyeceği bir nimettir. Çünkü Allah-u Zülcelâl, güzel ahlâkı böylesine büyük mükâfatlarla karşılıklandırır. Sen kardeşini affettin, ona kötü söz yerine tebessümle karşılık verdin, nefsine ağır geleni sabırla yuttun… Allah da bunun karşılığında sana kusursuz bir köşk ihsan ediyor.
Üstelik bu köşk sadece bir bina değildir. Cennet bahçelerine nazırdır. Etrafı eşsiz güzelliklerle çevrilidir. Altından ırmaklar akar. Çünkü Allah-u Zülcelâl cenneti tarif ederken Kur’an-ı Kerim şöyle buyurur:
“Altlarından nehirler akan cennetler…”
Düşünün ki Allah, mümin kardeşinize karşı gösterdiğiniz bir sabrın, bir affın, bir güzel ahlâkın karşılığında size böyle bir yurt hazırlıyor.
Öyleyse bu köşkleri kazanmak için herkesin önünde nice fırsatlar vardır. Herkes kendi hâline göre buna ulaşabilir. Kimse “Benim imkânım yok” demesin. Çünkü Allah-u Zülcelâl, o köşkü satın alacak bedeli herkese vermiştir. Kimi için sabırdır o bedel, kimi için merhamet, kimi için infak, kimi için güzel söz, kimi için secde…
Yani hem sermayeyi veren O’dur, hem de o sermayeyle cenneti satın almaya çağıran yine O’dur.
Allah-u Zülcelâl, her kula kendi şartlarına göre yeni fırsatlar sunar. Son nefese kadar bu fırsatlar tükenmez. Kapı kapanmaz. İnsan yaşadığı sürece kazanabilir.
Zaten cennet bir köşkle sınırlı değildir. Cennet öylesine büyüktür ki, en küçük cennetin bile dünya kadar olduğu bildirilmiştir. Allah-u Zülcelâl sana bunun milyarlarca katını verse, O’nun mülkünden hiçbir şey eksilmez.
Sen, hazineleri tükenmeyen bir Rab’den istiyorsun.
Öyleyse O’ndan az isteme. “Bana bu kadar yeter” deme. Neden sonsuz lütuf sahibinden azına razı olasın?
Daha çok gayret etmek, daha çok ibadet etmek, daha çok hayır kazanmak gerekir. Cennet bahçemizi daha çok yeşertmek gerekir. Ağaçlarımızı bol bol dikeceğiz. Köşklerimizi çokça inşa edeceğiz. Rabbimizin rahmetine sığınarak, ebedî yurdumuzu burada hazırlamaya çalışacağız.
İnşâallahü Teâlâ.
Resûl-i Ekrem aleyhissalâtu vesselâm buyuruyor:
“Cennette dışarıdan içi, içeriden de dışı görünen köşkler vardır.”
Bunu işiten bir bedevî ayağa kalkarak sordu:
“Ey Allah’ın Resûlü, bu köşkler kimler içindir?”
Fahr-i Kâinât Efendimiz şöyle buyurdu:
“Güzel ve hoş söz söyleyenler, insanlara yemek yedirenler, oruca devam edenler ve gece herkes uyurken kalkıp Allah için namaz kılanlar içindir.” (Cami’ut-Tirmizî, Birr, 53/1984)
Ne büyük bir müjde… Allah-u Zülcelâl, bu eşsiz köşkleri; fakiri doyuranlara, tatlı dilli olanlara, gönül kırmayanlara ve kulluğunu gizli ibadetlerle süsleyenlere vaad ediyor.
Demek ki kaba olmak, sert olmak, insanları kırmak; mümine yakışan bir hâl değildir. Hiç kimse “Benim huyum böyle, beni böyle kabul edin” deme lüksüne sahip değildir. Çünkü her insanın bir kalbi vardır. Onur taşır. İncinir, kırılır, yaralanır. Bu yüzden insan, sözüne dikkat etmeli; diliyle gönül yapmalı, yıkmamalıdır.
Yumuşak söz, sadece güzel bir ahlâk değil; cennette bir köşkün anahtarıdır.
Özellikle insan, bu nezaketi önce ailesine göstermelidir. Çünkü en yakınındakine karşı güzel olmak, ahlâkın gerçek imtihanıdır. Dışarıda güler yüzlü olup evinde sert olmak, kemale ermiş bir hâl değildir. Asıl güzellik; eşine, çocuklarına, anne-babasına karşı da yumuşak kalabilmektir. İşte kişi, en büyük mükâfatı da burada kazanır.
Hadis-i şerifte ayrıca oruca devam edenler ve gece insanlar uyurken Allah için namaz kılanlar da zikrediliyor. Bu bize şunu öğretiyor: Herkes gücünün yettiği kadar kullukta gayret etmelidir. Hangisini yapabiliyorsan onu yap. Hepsini yapabiliyorsan ne güzel… Birini yapabiliyorsan onu ihmal etme.
Fakat “Ben hepsini yapamıyorum, öyleyse hiçbirini yapmayayım” demek doğru değildir.
Büyüklerimizin söylediği hikmetli bir söz vardır: “Bütün bütün elde edilemeyen, bütün bütün terkedilemez.”
İnsan her ibadeti birden yapamayabilir. Her güzelliğe aynı anda ulaşamayabilir. Fakat yapabildiği kadarını yapmalıdır. Çünkü az da olsa devam eden amel, insanı Allah’a yaklaştırır. Maksat, hiç olmazsa kapıyı çalmaktır. Çünkü çalanın önüne bir gün mutlaka kapı açılır.
Ne kadar çok salih amel işlenirse, cennette de o kadar farklı nimetler hazırlanır. Ne kadar çok iyilik yapılırsa, orada o kadar çeşitli köşkler yükselir.
Allah-u Zülcelâl bizlere güzel ameller yapmayı, iyiliklerle ömrümüzü süslemeyi nasip eylesin.
Aslında biraz tefekkür ettiğimizde, burada yaptığımız her şeyin görünmeyen bir yolculuğa çıktığını fark ederiz. İnsan dünyada bir söz söyler, bir hayır işler, bir gönül alır; ama o amel burada kalmaz. Adeta manevi bir kargo gibi ahirete gönderilir.
İlk başta geçen âyet-i kerimede buyurulduğu gibi:
“Güzel sözler Allah’a yükselir.” (Fatır; 10)
Yani her şey bir yolculuk hâlindedir. Biz bu dünyada yolcu olduğumuz gibi, amellerimiz de bizden önce yola çıkmaktadır. Söylediğimiz sözler, yaptığımız işler, gizli niyetlerimiz… Hepsi bizden önce ahirete doğru gitmekte ve orada karşımıza çıkmak üzere beklemektedir.
Allah-u Zülcelâl bir başka âyet-i kerimede buyuruyor:
“Bunlar, ellerinizin önceden gönderdiği şeylerdir. Allah kullarına zulmetmez.” (Enfal; 51)
Yani insanın karşısına çıkanlar, aslında kendi elleriyle hazırladıklarıdır. Ahirette görülecek olan nimetler de azaplar da dünyada işlenen amellerin şekil almış hâlidir. Eğer insan imanla beraber salih ameller işlemişse, bunlar cennete dönüşecektir. Eğer gafletle, inkârla ve kötülükle yaşamışsa; işte o da cehennem olarak karşısına çıkacaktır.
Allah kullarına asla zulmetmez. Kul ne göndermişse, onu bulur.
Öyleyse akıllı insan, daha bugünden iyi şeyler göndermeye çalışmalıdır.
Bir başka âyet-i kerimede de şöyle buyuruluyor:
“Size gelip çatan her musibet, ellerinizin kazandığı yüzündendir. Allah ise çoğunu affeder.” (Şura; 30)
Demek ki insan bazen kendi yaptıklarıyla, bazen de yapması gerekirken ihmal ettikleriyle musibetlere sebep olur. Bununla beraber Allah’ın affı çok geniştir. Nice kusurları örter, nice hataları bağışlar.
Allah hepimizi affetsin.
Bugün ümmetin yaralı coğrafyalarına baktığımızda, insanın kalbi sızlıyor. Özellikle Gazze, bütün İslâm âlemi için ağır bir imtihan olarak karşımızda duruyor. Orada yaşanan acılar, sadece oradakilerin değil; bütün ümmetin vicdanını sınayan bir imtihandır.
Bir musibet geldiğinde insan hemen, “Ben ne yaptım ki başıma bu geldi?” dememelidir. Çünkü bazen bizim imtihanımız, başkasının acısına karşı gösterdiğimiz tavırda gizlidir. Bugün Gazze’de yaşananlar, yalnızca oradaki mazlumların değil; bütün Müslümanların sorumluluk bilincini ölçen bir sınavdır.
Her insan gücü nispetinde kardeşine el uzatmalıdır. Kimi duasıyla, kimi malıyla, kimi sözüyle, kimi gayretiyle… Şahsî olarak, toplumsal olarak, devletler düzeyinde; herkes elinden geleni yapmaya çalışmalıdır.
Allah-u Zülcelâl hepimizi affolunmuş kullarından eylesin. Müminleri birbirini seven kullarından eylesin. Bizleri daima O’nun yolunda gayret eden, hizmet eden, iyiliği çoğaltan kullarından kılsın.
Hayatımızı sırat-ı müstakim üzere sabit tutsun. Bizi nefsimize teslim etmesin. Bizi bize bırakmasın. Daima lütfuyla sahip çıksın.
Ve bizlere, kıyamet gününde karşımıza cennet olarak çıkacak ameller göndermeyi nasip eylesin. Dünyada salih amellerle donanmış, içi ve dışı güzelliklerle bezenmiş kullarından eylesin.
Rabbimiz sıkıntılarınızı gidersin. Sizlere ve hastalarınıza şifalar ihsan eylesin. Dünya ve ahirette mesud, bahtiyar kılsın. Sırat-ı müstakim üzere daim eylesin.
Allah muvaffak kılsın. Âmin.